أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

555

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

تقى الدين سنجارى است كه ابن معصوم در سلافة العصر از او ياد كرده مىگويد : او از افاضل علما بود و از خاندان او شمارى عالم برخاستند كه مشهورترين آنان على بن تاج بود . اينان وقفى در ابتداى محلهء مسفله سمت راست كسى كه براى رفتن به آنجا از سوق الصغير مىگذشت داشتند و اين تا به امروز در مقابل الحوش العمرى باقى مانده است و خانه‌هاى آنان تا اول هجله امتداد داشت . شيخ عبداللَّه غازى به نقل از شيخ جعفر لبنى گويد : اين خانه‌ها ، در زمان وى به نسلى از بطون ايشان رسيد كه به آنان بيت خوقير گفته مىشد . آل‌زرعه از ديگر خاندان‌هاى علمى مكه بود كه برخى مشايخ آنان عبارت بودند از : شيخ محمد بن احمد الزرعه كه در قرن يازدهم مىزيست و از علماى بنام عصر خويش بود . وارث علمى او فرزندانش از آل‌زرعه بودند . جدّ آنان از هندىهاى فتّن « 1 » بود و خانواده‌شان ، در علم و ثروت ، يك خاندان كهن به شمار مىرفت . شمارى از آنان هم در طائف تجارت مىكردند و زمين داشتند . اينان با استفاده از اموال خود اسراى زيادى را كه مربوط به وقعة الطائف در سال 1217 بودند ، آزاد كردند . شاعر مشهور ابو بكر زرعه ، از جمله چهره‌هاى مشهور اين خاندان از قرن سيزدهم است . شمارى از ائمه حنفى مكه هم از اين خاندان بودند كه از آن جمله مىتوان به شيخ تقى الدين زرعه اشاره كرد . وى از ائمهء جماعت مسجد الحرام بود ، كارش مطوّفى بود و در قشاشيه سكونت داشت و پس از مرگ ، خاندانش به بيت تقى شهرت يافت و تا به امروز معروف هستند . « 2 » از ديگر خاندان‌هاى علمى مكه آل مفتى از قرن يازدهم بودند . بارزترين آنان شيخ ابو بكر بن عبدالقادر بن صديق از هندىهاى فتّن است . « 3 » از اين خاندان ، عالمان فراوانى برخاستند كه برخى از آنان منصب افتاء بر اساس مذهب حنفى را در مكه در طول قرن

--> ( 1 ) . يكى از شهرهاى هند . ( 2 ) . نشر النور ، ( 3 ) . همان .